De vrijstelling van 10.000 euro: gebruiken of kwijtspelen
Elk jaar 10.000 euro winst belastingvrij realiseren, en wat het kost om dat te doen. Met rekenvoorbeelden, de beurstaks-check en de regels voor koppels.
MeerwaardeTool · 10 november 2026 · 6 min leestijd
De meeste aandacht voor de meerwaardebelasting gaat naar het tarief. Tien procent, daar kan je je iets bij voorstellen. Maar het bedrag dat je vrijstelling je oplevert, is in de praktijk groter dan het tarief dat je betaalt — en precies dat deel laten de meeste beleggers liggen.
Per persoon, per kalenderjaar: de eerste 10.000 euro gerealiseerde winst blijft onbelast. En die teller gaat elk jaar op nul.
Deze pagina gaat over het rekenwerk: hoeveel vrijstelling er nog openstaat, wat het kost om ze te gebruiken en wanneer het niet loont. Voor de bredere vraag of je je beleggingsstrategie moet aanpassen, lees je de uitleg van Slim Sparen.
Niet gebruiken is kwijtspelen (bijna)
Er bestaat een overdrachtsregel, maar ze is krap. Gebruik je je vrijstelling niet, dan mag je het ongebruikte deel meenemen naar de volgende vijf jaar — met een maximum van 1.000 euro per jaar.
Wie dus vijf jaar lang geen cent winst realiseert, heeft in jaar zes een vrijstelling van 15.000 euro. Vijf jaar stilzitten levert 5.000 euro extra vrijstelling op.
Vergelijk dat met wie elk jaar netjes tot 10.000 euro oogst: die heeft over diezelfde zes jaar 60.000 euro vrijstelling gebruikt.
Dat is het hele punt. Wachten wordt niet beloond. De vrijstelling is een jaarlijks tegoed dat grotendeels verdampt als je er niets mee doet.
Let op het vaak herhaalde misverstand dat de vrijstelling "15.000 euro per persoon" bedraagt. Dat is het plafond na vijf jaar volledig niet-gebruiken. Het normale jaarbedrag is 10.000 euro.
Je vrijstelling oogsten zonder je portefeuille te veranderen
De techniek is simpel: verkoop elk jaar net genoeg om ongeveer 10.000 euro winst te realiseren, en koop hetzelfde product meteen terug.
Je portefeuille is na afloop identiek. Je blootstelling is identiek. Maar je aankoopwaarde ligt 10.000 euro hoger, en dus is je toekomstige belastbare winst 10.000 euro kleiner. Je hebt een stuk winst door de belastingvrije schijf gehaald en verder niets veranderd.
Een rekenvoorbeeld. Je hebt 150.000 euro in een wereldwijde ETF, met 150.000 euro als foto-waarde. Eind van het jaar staat de positie op 162.000 euro. Je verkoopt voor 135.000 euro aan stukken, waarin door FIFO ongeveer 10.000 euro winst zit, en koopt onmiddellijk voor hetzelfde bedrag terug.
Belasting: nul euro. Je nieuwe kostprijs ligt 10.000 euro hoger.
Herhaal dat tien jaar en je hebt 100.000 euro winst belastingvrij door het systeem geloodst, goed voor 10.000 euro vermeden belasting. Per persoon. Voor een koppel onder het wettelijk stelsel het dubbele.
De rekensom die je eerst moet maken
Verkopen en terugkopen is niet gratis. Je betaalt beurstaks op het volledige bedrag van zowel de verkoop als de aankoop — niet op de winst.
Voor de meeste ETF's die je hier koopt, geregistreerd in de EER maar niet in België, is dat 0,12%. In het voorbeeld hierboven: twee keer 0,12% op 135.000 euro, oftewel 324 euro aan taksen om 1.000 euro belasting te vermijden. Dat loont.
Maar er bestaat ook een tarief van 1,32%, voor kapitaliserende ETF's die wél in België geregistreerd staan. Dan wordt dezelfde oefening twee keer 1,32% op 135.000 euro: 3.564 euro kosten om 1.000 euro te besparen. Je verliest er geld mee.
De conclusie is dus niet "oogst altijd je vrijstelling", maar: ken het beurstakstarief van elk product in je portefeuille voordat je begint. Voor een deel van je posities is deze strategie gratis geld, voor een ander deel een dure vergissing — en het verschil zit hem in een tarief dat nergens op je rekeningoverzicht staat.
Twee kleinere aandachtspunten. Eén bewuste verkoop-en-terugkoop per jaar past binnen normaal vermogensbeheer; dagelijks heen en weer schuiven niet. En zit je bij een Belgische broker die automatisch inhoudt, dan houdt die bank wél 10% in op die 10.000 euro, zonder je vrijstelling toe te passen (waarom dat zo werkt). Dat geld krijg je pas terug via je aangifte, anderhalf tot tweeënhalf jaar later.
Spreid een grote verkoop over twee kalenderjaren
Moet je een fors bedrag vrijmaken — voor een woning, een verbouwing, de start van je pensioen — dan is het verschil tussen december en januari puur fiscaal gezien vaak duizenden euro's waard.
Een rekenvoorbeeld. Er moet 280.000 euro vrijkomen. In dat pakket zit 34.000 euro aan winst boven de foto-waarde.
| Aanpak | Belastbaar | Te betalen |
|---|---|---|
| Alles in december | 24.000 euro | 2.400 euro |
| Helft december, helft januari | 2 × 7.000 euro | 1.400 euro |
| Gespreid, als koppel in gemeenschap | niets | 0 euro |
Drie weken verschil in timing, tot 2.400 euro verschil in belasting. Het bedrag dat je vrijmaakt blijft identiek.
Zet ook de vrijstelling van je partner aan het werk
Twee personen betekent twee vrijstellingen. Hoe je daaraan komt, hangt af van je situatie.
Gehuwd onder het wettelijk stelsel of in gemeenschap van goederen. Je hebt automatisch 20.000 euro per jaar, ook als alle beleggingen op één naam staan. Niets voor te doen, wel te benutten.
Scheiding van goederen, of samenwonend. Alleen de eigenaar gebruikt zijn vrijstelling. Belegt er maar één van de twee, dan blijft er jaarlijks 10.000 euro onaangeroerd. Oplossingen: elk op eigen naam beleggen, of een deel van de portefeuille schenken. Een schenking is geen belastbare verkoop en de ontvanger neemt jouw aankoopwaarde over. Voor roerende goederen kan dat via een bankgift of bij de notaris. Laat je daarover begeleiden, want zo'n schenking raakt ook aan je nalatenschap.
Meerderjarige kinderen. Een portefeuille schenken is evenmin een belastbare overdracht. Zij vertrekken van jouw aankoopwaarde en bouwen hun eigen jaarlijkse vrijstelling op. Wie toch al aan successieplanning dacht, heeft er een argument bij.
Waarom dit nu meer oplevert dan over vijf jaar
Je foto-waarde dateert van 31 december 2025. De verborgen winst boven die foto is vandaag nog beperkt, en groeit elk jaar aan. Elke herschikking die je nu doet, kost dus weinig of geen belasting. Dezelfde herschikking over tien jaar kan je 10% van een heel decennium aan winst kosten.
Dat geldt dubbel voor wie van individuele aandelen naar brede ETF's wil overstappen. Die switch is nooit goedkoper dan in de eerste jaren na de invoering — en je kan hem spreiden over twee kalenderjaren om twee keer de vrijstelling te gebruiken.
Weten hoeveel vrijstelling jij nog hebt openstaan
Om deze strategie uit te voeren moet je drie dingen precies kennen: hoeveel winst er in welke stukken zit, welke stukken FIFO als eerste aanwijst, en hoeveel van je vrijstelling je dit jaar al verbruikt hebt — over al je rekeningen samen.
De MeerwaardeTool rekent dat voor je uit. Je importeert je transacties van al je brokers, ziet per positie hoeveel winst er boven je foto-waarde staat, en simuleert een verkoop vóór je ze uitvoert.
Of sluit je aan bij de Inner Wealth Circle en krijg de MeerwaardeTool gratis in je membership, samen met alle andere voordelen van het lidmaatschap.
MeerwaardeTool geeft een schatting op basis van de wet en de circulaire, geen fiscaal advies. Twijfel je over je eigen situatie, leg ze dan voor aan een fiscalist.